ارائه الگوی تعامل بین مذاهب در نظام اسلامی می بایست با روح صلابت و شهامت با عقلانیت و اعتدال باشد. ریاست محترم جامعه المصطفی(ص)
صفحه اصلی :: اخبار > برگزاری نشست علمی عقلانیت و همگرایی مسلمانان درتمدن نوین اسلامی ( پژوهش و تمدن­سازی اسلامی) در المصطفی (ص) نمایندگی گلستان


  چاپ        ارسال به دوست

برگزاری نشست علمی عقلانیت و همگرایی مسلمانان درتمدن نوین اسلامی ( پژوهش و تمدن­سازی اسلامی) در المصطفی (ص) نمایندگی گلستان

 

نشست علمی عقلانیت و همگرایی مسلمانان درتمدن نوین اسلامی ( پژوهش و تمدن­سازی اسلامی)با حضور دانش پژوهان ، اساتید و کارکنان بصورت حضوری و مجازی  در سالن قدس نمایندگی گلستان برگزار گردیدد.

 

به گزارش روابط عمومی المصطفی (ص) نمایندگی گلستان، در این نشست علمی دکتر نصیب اله عمر اف در خصوص عقلانیت و همگرایی مسلمانان درتمدن نوین اسلامی با محوریت پژوهش و تمدن سازی اسلامی به بیان مطالب زیر پرداختند.

 ماهیت تمدن

  • تمدن یک زیست معنوی،معنایی ومادی درهم تنیده است که درفرایندی تاریخی شکل می گیرد.
  • تمدن دروجه کارکرد یا شبکه زندگی مجموعه ­ای ازانسانهاست که دریک دوره تاریخی در یک منطقه جغرافیایی ومتأثرازیک فرهنگ خاص با هدف­های مشترک به وجود می آید.
  • تمدن ازدین،تفکر،انسان وطبیعت تأثیر پذیرفته وتحقق آن متأثر اززمانه ای گذشته ،حال و آینده است.
  • تمدن ها دارای ساحتهای به هم پیچیده جسمی و مادی،علمی ومعرفتی وهمچنین روحی ومعنوی هستند..  

مقام معظم رهبری: تمدن اسلامی، فضایی که انسان در آن فضا به لحاظ معنوی و مادی می­تواند رشد کند و به غایات مطلوبی برسد که خدای متعال او را برای آن غایات خلق کرده است؛ انسان زندگی خوب و عزتمندی داشته باشد، دارای قدرت، دارای اراده، دارای ابتکار، دارای سازندگی جهان طبیعت. (بیانات معظم له، 22/3/83)

تمدن ­پژوهی

  • بنابرماهیت تمدن، بایدازروشهاورویکردهای مختلف برای شناخت،طراحی وایجادیک تمدن متعادل و متعالی بهره جست.
  • تمدن پژوهی خصلتی میان رشتهای وهمچنین فرارشتهای دارد؛برهمین اساس درمطالعات تمدن اسلامی از رویکردهای مختلفی ازجمله تاریخی،فلسفی، الاهیاتی،  جامعه­ شناختی، روانشناختی وجغرافیایی برای توصیف،تحلیل وتبیین تمدنها استفاده شده است.

رویکرد های تمدن­ پژوهی

  1. رویکردتاریخی
  2. رویکرد فلسفی
  3. رویکرد الاهیاتی
  4. رویکردجامعه­شناختی
  5. دررویکرد روانشناختی
  6. رویکردجغرافیایی

شاخصه­ های تمدن اسلامی

  • نظریه تمدن نوین اسلامی از ابتکارات تاریخی مقام معظم رهبری در دهه­های اخیر است که معظم له برای آن شاخصه­های مهمی را برشمرده­اند که در پاره­ای از آنها دیدگاه معظم له مشترک با دیدگاه سایر اندیشمندان است، همچون:
  1. محوریت قوانین قرآن
  2. ایمان
  3. علم
  4. اخلاق
  5. مجاهدت
  6. حکومت مردمی
  7. اندیشه پیشرفته، اجتهاد و پاسخ به نیازهای نوین بشر
  8. پرهیز از تحجر، ارتجاع، بدعت و التقاط
  9. ایجاد رفاه عمومی
  10. استقرار عدالت
  11. خلاص شدن از اقتصاد مبتنی بر ویژه­خواری، ربا و تکاثر
  12. دفاع از مظلومان عالم
  • ایشان از (1)«ابتکار و خلاقیت»، (2)«توجه به رسانه­های مدرن، هنر و سینما»، (3)«بهبود روابط بین الملل» و (4)«صدور احکام فقهی متناسب با نیازهای جدید بشری» به عنوان شاخصه­های تمدن نوین اسلامی یاد می­کنند که همین شاخصه­ها این قابلیت را دارند که جهان­بینی مادی ظالمانه غرب را به سوی سعادت برهاند.

مختصات تمدن اسلامی

ولایت توحیدی

اصلیترینعاملدرتمدناسلامیکهدرهستی­شناسی،معرفت­شناسی،روش شناسیو انسانشناسیمؤثراست،درگزاره «لاالهالاالله»خلاصهشدهوولایتاللهازطریقولایت معصومین،همانندیکفیضمنبسطبهنحووحدتطولیجاریوحاضردرکلساحتوجودو بهنحوتشکیکوکثرت،درکلموجودومظاهرجلوهگراست.

  • ویلیامچیتیک (فیلسوف، اسلام‌شناس و متخصص عرفان مولوی و ابن عربی در آمریکا) میگوید: خدایغرب،کثرتاست؛درحالیکهخدایاسلاموهمهادیان،حضرتاحداست. (چیتیک، علم جهان، علم جان، ص 39)
  • نقیب عطاس - اسلام شناس،فیلسوف مالزیایی و بنیان‌گذار مؤسسه بین‌المللی اندیشه و تمدن اسلامی –می­نویسد:اندیشهتوحیدی،خدامحوریرابرتفکرحاکممی­کندوخطاهای انسانیرادرمسیرتولیداندیشهبهحداقلمی­رساند. (عطاس، اسلام و دنیوی­گروی محمد، ص63)

امنیت، عدالت، رفاه

عدل در تمدن اسلامی به عنوان شاخصی تعیین کننده و عمده شمرده می شود. از طرفی، در نگاهی به همة ادیان، اعم از آسمانی و غیر آسمانی، ما شاهد هستیم که همگی به عنصر مهم عدالت توجه کرده اند و از آن یا به عنوان اصلی ترین هدف و یا یکی از اهداف مهم نام برده اند. 29 آیه از آیات قرآن کریم مستقیماً دربارة عدالت نازل شده است و حدود 290 آیة دیگر هم در مورد ظلم که ضد عدالت می باشد، نازل شده است. در مجموع می توان ادعا کرد که حدود یک پنجم از آیات قرآن یا به طور مستقیم و یا به طور غیرمستقیم به این بحث اشاره دارند و این امر نشان دهندة اهمیت آن در دین اسلام می باشد.

خداوند می فرمایند:«یا أَیهَا الَّذینَ آمَنُوا کونُوا قَوَّامینَ بِالْقِسْطِ» (نساء، 135). در جایی دیگر غایت ارسال پیامبران را اقامه عدالت معرفی می‌کنند. «لَقَدْ أَرْسَلْنا رُسُلَنا بِالْبَیناتِ وَ أَنْزَلْنا مَعَهُمُ الْکتابَ وَ الْمیزانَ لِیقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ» (حدید، 25). در این آیه عدالت را وصف کل مردم آورده است که خود دلیل اهمیت بسیار حضور روح عدالت‌ورزی در تمدن اسلامی است.

از دید پیشوایان دینی نیز عدالت ضرورتی است که بقای جامعه منوط به آن است و بدون تحقق آن جامعه باقی نخواهد ماند. پیامبر گرامی اسلام(ص) در خصوص اهمیت عدالت می‌فرمایند: عَدْلُ سَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ سِتِّينَ سَنَةً، قِيَامَ لَيْلِهَا، وَصِيَامَ نَهَارِهَا، وَجَوْرُ سَاعَةٍ فِي حُكْمٍ أَشَدُّ وَأَعْظَمُ مِنْ مَعْصِيَةِ سِتِّينَ سَنَة: یک ساعت به عدالت رفتار کردن از شصت سال عبادتی که روزهای آن روزه و شبهای آن احیا داشته باشید بهتر است.

امام صادق (ع) نیز از عدالت به عنوان یکی از مواردی که مردم واقعاً به آن محتاج هستند یاد می‌کند: «ثلاثه اشیاء یحتاج الناس طراً الیها: الأمن و العدل و الخصب»، یعنی سه چیز است که مردم واقعاً به آن نیاز دارند و برای آنها ضروری است:   1- امنیت 2- عدالت 3- وسعت و فراوانی.

امنیت اجتماعی از لحاظ معنا و مفهوم اصطلاحی، ابعاد و افق گسترده‌ای دارد که تمام مسائل ریز و درشت زندگی فردی و گروهی انسان را در بر می‌گیرد و در همه عرصه‌های عمران و آبادی فراگیر است. از این رو، ضرورت تحقق امنیت اجتماعی بر هیچ شخص و مکتبی پوشیده نیست. امنیت لازمه ایجاد و گسترش تمدن است. به همین دلیل، در یکی از مشهورترین آیات قرآن، به موضوع «امنیت» اشاره شده است. آیه‌ای که مشتمل بر دعای پیامبر بزرگ خداوند، حضرت ابراهیم (علیه‌السلام)، درباره سرزمین و مردم مکه است: «وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ اجْعَلْ هذا بَلَداً آمِناً وَ ارْزُقْ أَهْلَهُ مِنَ الثَّمَراتِ مَنْ آمَنَ مِنْهُمْ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِر» (ابراهیم: ۳۵) ایشان در دعای خود، اصلی‌ترین نیاز اجتماع را مدنظر قرار می‌دهد و پیش از هر تقاضای دیگری، برای آنان درخواست امنیت می‌کند و این خود اشاره‌ای است به این واقعیت که نه‌تنها اقتصاد سالم، بلکه اصولاً برخورداری از زندگی انسانی مطلوب، بدون امنیت ناممکن است و اگر جایی امن نباشد، قابل سکونت نیست؛ هر چند تمام نعمت‌های دنیا در آن جمع باشد. و اصولاً شهر و دیار و کشوری که فاقد نعمت امنیت است، نعمت‌های دیگر را نیز از دست خواهد داد!

تعلّم، تفکر و تعقل

یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌هایی که در شکل‌گیری و حرکت رو به رشد تمدن قرآنی تأثیر بسزایی داشته و دارد، نهضت علمی جهان اسلام است که دعوت به آن، از سوی کلام‌الله بوده است؛ بدین‌صورت که مردم را به سمت تعلیم ‌و تعلم سوق می‌دهد و بارها از مردم می‌خواهد در احوال کائنات و در اسرار آیات بیندیشند. منطق قرآن درباره علم به شکلی است که قابل تخصیص و اختصاص نیست. قرآن، علم را نور و جهل را ظلمت می‌داند و می‌فرماید: مطلقاً نور بر ظلمت ترجیح دارد. قرآن صریحاً مسائلی را به‌عنوان موضوع مطالعه و تفکر در آن‌ها پیشنهاد می‌کند. این موضوعات همان‌هاست که نتیجه مطالعه آن‌ها همین علوم طبیعی، ریاضی، زیستی، تاریخی و ... است که امروز در دنیا می‌بینیم. قرآن کتابی است که نخستین بار که نازل شد، سخن خود را با «خواندن»، «علم» و «کتابت» آغاز کرد: «اقرا باسم ربک الذی خلق؛‌ خلق‌الإنسان من علق؛ اقرا و ربک الأکرم؛ الذی علم بالقلم؛ علم الإنسان ما لم یعلم» (علق: ۵-۱)

انسان موجودی است دارای اندیشه که خوشبختی و خسران او در گرو به‌کارگیری اندیشه‌هایش است. به همین دلیل، از نظر قرآن یکی از اصول مهم در مبانی تمدن، خردگرایی یا عمل برحسب تفکر و تعقل است؛ به‌گونه‌ای که اسلام هیچ‌گاه دیدگاه‌های خویش را بر مردم تحمیل نمی‌کند. به همین دلیل، وظیفه مؤمنان این است که حقیقت دین را با منطق و استدلال تشریح کنند: «ادع إلی سبیل ربک بالحکمة و الموعظة الحسنة و جادلهم بالتی هی أحسن» (نحل: ۱۲۵) . قرآن در آیات مختلف مردم را از پیروی گمان، تقلید کورکورانه و خواهش‌های نفسانی بر حذر می‌دارد و جز پیروی از علم، یقین، حجّت و برهان را اصولی و درست نمی‌داند. و تمام این امور، بدون اندیشه حاصل نمی‌شوند.

تساهل و برابری

ایمان و عمل صالح

فرایند تمدن­ پژوهی اسلامی

تمدن­شناسی:شناخت تمدن­هایی است که از گذشته تا کنون محقق شده­اند، در سه مرحله قابلیت انجام دارد: 1. فهم و توصیف و تبیین و تعلیل وضعیت تمدنی گذشته؛ 2. نقد و تحلیل میراث تمدن­های قبل؛ 3. آسب­شناسی، تحلیل تطبیقی-­مقایسه­ای تمدن اسلامی و تمدن غربی.

تمدن­سازی:ایجاد تمدن در آینده با فراهم آوردن هم­زمان عناصر (ساخت­افزار، مغزافزار، نرم­لفزار و  سخت افزار) به عنوان شروط لازم برای زمینه­سازی تدریجی تحقق تمدن اسلامی است. این مرحله مبتنی بر آینده­پژوهی بوده، با ترسیم وضعیت مطلوب و راهبردهای گذار به سمت آینده آرمانی تمدن اسلامی است.

تمدن­زایی:مکتب علمی یا مذهبی، ذاتا استعداد زایش تمدن را در درون خود دارد و با فراهم شدن شرایط لازم در هر زمان و هر مکان، آن تمدن ظهور خواهد یافت.

گذشته تمدن، در وضعیت حال و اینده همان تمدن تأثیرگذار است.

تمدن­سازی آینده با تأثیرپذیری از تمدن­های گذشته و حال، بر تمدن­سازی زمان حال نیز تأثیرگذار است.

فرایند گذار از گذشته به حال و از حال به آینده

تمدن بزرگ اسلامی در گذشته:به عنوان میراث ارزشمند بایستی مورد شناسایی، تبیین و تعلیل قرار گیرد.

انقلاب اسلامی ایران:به عنوان میراث­دار تمدن اسلامی در زمان حال لازم است  وضعیت فعلی، راهبردها، الگوها و مدل­های گذار آن مورد آسیب­شناسی قرار گیرد.

تمدن نوین اسلامی:به عنوان وضعیت مطلوب و آرمانی در آینده به نحو تشکیکی و تدریجی کانون توجه قرار گیرد.

مدل روش آینده­شناسی تمدن اسلامی

  • راهبردشناسی:تمدن نوین اسلامی برخاسته از تفاوت در راهبردهای کلان فکری و معنوی و کیفیت پاسخگویی به نیازهای خرد و کلان و جهت­دهی به سبک زندگی مسلمانان همراه با زیست مسالمت­ آمیز مذاهب و فرهنگ­های مختلف در جامعه اسلامی است.
  • فرایندشناسی:به معنای پردازش،اکتشاف،توصیف،تبیین،ارزیابی وشناخت مراحل پیوسته ونظام مند درباره شرایط ظهور،عوامل شک وفایی ودلایل افول درفرایند تحقق تمدن اسلامی است.


١٣:٤٠ - شنبه ٢٢ آذر ١٣٩٩    /    شماره : ١١٤٨٣٦    /    تعداد نمایش : ٧٦


نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج




شماره تماس : 01732436254